Immagini della pagina
PDF

Plin. t. 36. c. 8.

Par mihi felicitas ex Te configit. Os tuum & caro tua Eminentiffimus Franci(cus Cardinalis Barbcrinus me conclamatum, dcpofitum, exanimem colligens, tollens, amplc&cns , tandem ut vivcrcm cffccit; tuis fciliect obfccutus votis & mandatis. Tu enim cxcmplum mei Opcris integrum acccrfitum e quodam angulo Graeciae , illius fidci vivens commiferas, hortans inftanfque ut cdendum aliquando curaret, In hoe ille nulli operae, contentioni, fumptui pepcrcit. Mifit, egit , movit multa longo tempore , quoad longanimitatc atquc sfficaci pcrfeyerantia obftaculis perruptis 9ptati compos, mihi dcr£kéto atque abje&o vcrus beneficus Samaritanus Sofpitator cxtitit. ille humo mc fublatum ac pulvere , ifti a quo fum latinitate donatus Interpreti , velut Stabufario commendatum, Denariis multo ultra quam duobus dcfcriptionis & cxcufionis ab Amanuenfibus ac Chalcographis ncccffaria mihi vulgando opcra rcdcmpta, tum cætcris omnibus in lucem emcrgcndi fubfidiis, non munificc folum, fcd

magnificc etiam inftru&um, in hunc litterariae cclebritatis Meridicm

rótulit ; ubi mea Hiftoria , tamquam illa Mcmnonis Statua, infueti É Solis percuffa nunc primum radiis, crumpat in voces immorta. lc tuum ac Tuorum Sanótiffimc Pontifex in mc ac Rem litterariam meritum Orbc latc toto prædicaturas.

Z^UOD nunc„Et e Græciæ Naufragiis emergit GEORGIUS PACHYMERES, Hiftoricus non minus alioqui luce dignus Latina, quam multi

' ejüS°AEquales ac Pofteri, jam pridem typis & litteris evulgati nofträtibus, non

fola infelicitas fed culpa cjus quaedam fecit. Retrufus & antiquarius Scriptor, quem loqui cum Vulgo quidquam piget s præterea perplexus & hiantis fententiæ Compofitor, tot tefiebris fuas vigilias obvolvit, ut Eruditiffimorum, quibus innotuit, Interpretum a fui Editione tentanda curas conatufque deterruerit :

idem paffus quod fepias ajunt atque torpedines, qui pifces quod rarius Menfarum

honore dignentur, caligini quam offundunt, torpori quem afflant, imputent; illa oculos, hoc manus & brachia Pifcantium a nifu eos e nativo gurgite tollcndi foliti repellere. II. Erat tamen haud dubium operæpretium in ejus publicatione Hiftoriæ, quæ res magnas ac memorabiles per annos' fere o&toginta Sæculi obfcuri ac Teftium inopis geftas, fi minus femper diferta » faltem prudenti, diligenti, morata , & plerumque fideli narratione profequatur: quae poftremæ quafi Scenæ Orientalis Imperii fub Domo Palæologa , ita principia exhibet , ut in iis caufas tragicæ Cataftrophes, qua Turcis & Muhammedi Conftantini Regia fuccubuit , advertere prudens Leétor manifeftas queat : quæ plurima docet nufquam alibi notata : quae a Niceta & Acropolita, ad Cantacuzenum, hiatum quemdam explens publicæ memoriæ, viam quafi Regiam infternit albis velut quadrigis Hiftoricæ veritatis, qua noftra ufque ad tempora , nufpiam hærente aut abrupta triumphi pompa invehatur: Quæ denique negotium omnis ævi maximum & celeberrimum » Conciliationis Ecclefiarum Græcæ cum Latina , fic a primis Originibus evolvit, fic a deliberationum arcanis verifque rationibus, per anfraétus inde fucofarum Artium , hinc Fidei fynceræ , ad fuos exitus perducit ; ut afferere non dubitem ; Id Argumentum ingens a nullo plus Græco Scriptore Jugis accipere.

*, III. Non mie fugit, intercedi adverfus hæc fpeciofa & plaufibili Exceptione poffe

a merito querentibus ; Pachymerianam hanc Hiftoriam non raro Græcorum Schifmati favere ; Latinorum res & jura deterere narrando: Auétorispronum in partem fequiorem multis modis ftudium oftendere. Non nego; non excufo: & ita fa&tum, &' large in hoc peccatum a Noftro confiteor, tamen contendo, utilem publico, & ipfi quinetiam in his læfæ Veritati atque Orthodoxæ Fidei optabilem talis Libri evul

- É; effe. Neque ad hoc evincendum utor præjudiciis Ecclefiae, Hiftorias Eu

febii Cæfarienfis, Ariani a multis habiti ; Socratis & Sozomeni, palam Novatianorum ; Nicephori Callifti e fæce licet interdum haurientis Hærefum ; & alias fufpe&torum pariter Scriptorum, legi finentis & probantis. Ajo, vel fi omnes quos nominavi exterminarentur ; peculiari nomine intereffe Apoftolicę Sedis & Romane Conmunionis Univerfg, fubjici oculis, & teri manibus cunétorum hoc Pachymêris Opus: quopiam in eo fanitas doétring de Proceffione Spiritus San&i ex Pâtre Filio[ue; de Primatu Papς, & Jure Provocationis ad Romanam Sedem ex quocumque É fyncera caritas & yera fanétimonia Gregorii X. aliorumque Romanorum per ea tempora Pontificum; Joannis Vecci Conftantinopolitani Patriarchg,

Patres Latinorum ftudiofiffime amplexi, conftantiffime tuiti, eruditio maxima ,

liberrimum idemq; perfpicaciffimum ingenium, veracitas intrepida, vita inculpata, mores fanéti, divinis etiam illuftrationibus probati, palami magnificeque prg'dicantur. idque ab oculato Tefte , & quod caput eft, i; Adverfantium progu&io , ipfoque haud diffimulanter, Adverfariiis ftudente, ut quod dicit nobis favens, exprefTum evidentia veritatis ; quod contrarium immifcet, educationis vitio inolitum ,' fubornatüm adulatione , ambitiofis fpebus , obnoxiis a vi ty3rannica timoribus contra officii confcientiam extortum , merito debeat intelìigi. Aufim dicere : fi totus Orthodoxus effet Pachymerés, minus juvaret. Sunt 'veneno carentes , & prorfus innoxii ferpentes ; fed ii theriacam non faciunt. Viperis opus eft exitiali fucco turgidis, lethali dente infeftis, unde falutare Alexipharmacum poffit exiftere. adeo malis interdum etiam & peftibus fua ineft [utilitas ! Habes cür non tolerabilis folum, fed etiam expetibilis Schifmatici Scriptoris Ε; fit. Cæterum etfi non magis periculum effe video, ne Catholicus * * * * * , Tom. - - • . • • • • .. ' ' ' • - - , ' ij

Jud. 9.

e Pachymeris Ie&ione Schifma difcat, quam ne Chriftianus, Deorum falforum paffim occurrente in libris Veterum Grzcis Latinifque vulg9 tritis mentione , in Idololatriam pertrahatur ; dedi tamcn diligentem operam in Notis ad fingula loca maculofa, ne calumniæ ac mendacia impune Auétoris fraudi Leétori forent.

IV. Quod fupereft, Editionis hujus Confilia, Caufas, Facultates, totamque rarionem edifferenti operam mihine, quzfo, gravere , Lc&tor, brevem commodare. Sanétæ memoriae URBANUS Pontifex ejus nominis O&avus duo Hiftorica Pachymeris Opera, totidem diftin£tis tranfmaritiae ac perantiquæ manus exarata volüminibus, in fuo Thefauro Librario fervabat, integra , & haud paulo faniora quam quae Auguftanus,Volfio vifus Codex habuit. Prior Tomus in Libros tributus fex, Michaelis Palæologi Res geftas ante lmperium & in Imperio enarrat; Alter Libris feptem magnam partem A&torum longi Principatus Andronici Senioris exhibet. utrumque illum à fé perleétum Commentarium, pro ea qua valebat Græcæ linguæ peritia doétiffimus is Pontifexs dignum qui Latine legeretur , judicabat: idque üt procuraret familiariffimo & fidiflimQ fibi capiti Eminentilfimo Cardinali FRANCISCO BARBERINO Fratris Filio, fæpe impénfeque commendavit. Quam ad hoc ille pcr hos annos viginti, & quod excurrit, diligentiam adhibuerit, infinitum fit minute pcrfequi. Satis fuerit dixiffe; nihil in hoc genere quod utcumque tentari poflet, ab eo umquam ufpiamve praetermiffum. Obtulit, invitavit , rcgavit, promifit, voce coram, fcriptis litteris, per Amicos conventisViris doétis : nihil denique non egit , quo ÉÉÉÉÉi , ILatini alicunde Interpretis fuppeteret copia; miflis ctiam procul extra Itäliam ipfis Codicibus Archetypis; quafi ut fuam per fe ipfi caufam agerent ; & miferationem præfentes ac É moverent ; quos tali occafione nmultis annis in Viri doétiffimi jacuiffe fcrihiis multi fciunt. Succeffus fuit, qualem Comitiorum de Rcgno Arborum Sacer Apologus memorat ; ut nimirum Vite , Oliya , Ficu , cunctis pro fe quaque Plantis felicibus recufantibus, ad Rhamnum res devolveretur. Licet eram mihi confcius fupelle£tilis curtæ, minoris facultatis, temporis diverfiffimis occupationibus addi&tiffimi: tamen cognitis defideriis Viri fummi de me optime meriti, verecundiæ meæ vim facientibus & Imperiorum occupantibus partes, audcre fupra vires non du* bitavi, ejufque onus ncgotii fubire, in quo fuftinendo defungendoque vice otii ingeniique oinnis, ftudium mihi effe deberet atque obfequium,

V. Sic ad eum laborem aggrediens, in recenfeiido verténdoque fundum habui Barberinum Codicem, eum de quo multa dixi, omnium, opinor,'qui extant ufpiam integerrimum & optimum , in charta tranfmarina, vetuftatis Auéìori Pachymeri æqualis ; manus non fpeciofiffimæ quidem, aut leétü facillimæ; ca:terum eruditæ & exa£tæ. Duos confuluii alios in dubiis, Vaticanum & AIIatianum : Priori a Bibliotheca Pontificia , ubi aflervatur, nomen feci, fuit is quondam V, C. Aloyfii Lollini Epifcopi Bellunenfis, qui eum moriens cum aliis ms. ms. quæ multa collegéret, Vaticánæ Bibliothecæ legavit. Hunc ut inde domum auferrem, ibique ad continuum & liberiorem ufum miiltis menfibus tenerem S. D, N. ALEXANDRI VII. pr£ftans benignitas conceffit. Tertium humaniffime fùppeditayit e privato peculio Librario Illuftriffimus Leo Allatius Præfe&us Bibliöthecæ Vaticanæ, Præfert is Antiquitatem quadringentorum facile annorum chartæ & fcripturæ fpecie ac riv®, fed cft dxígaXo; £ grex*;. decem circiter capitibus primis mutilus, finem item lacunis interpeIlatum, & injuriis ævi ac tempeftatuni corruptum habens. Vaticanus longe recentioris eft manus. In Barberino' Codice pertufis cafu quodam foliis duobus, in capitibus v. & vi. Libri I. hiatus totidem füere, quos explere non potui ex

Allatiano, qui primis, nt dixi, capitibus decem caret ; nec ex Vaticano, `qui non

tam apographum Hiftoriæ Pachymeris, quam compendium eft, diverfis leraque yerbis exprimens, non paucis prætermiffi§. Recurri ergo ad Exemplar afféryatum in Bibliotheca Regis Chriftianiffimi Parifienfi , unde meo rogatu R. P, Ę Labbe quod opus erat ambabus lacunis Š & mifit.

VI. Iiiterpretationis non anxie addi&iæ, fèd & in paraphra m aliquando redundantis, hæc pcculiaris excufatio eft in hoc omnium , qui graece Hiftorias ediderunt, obfcuriffimo Scriptore. Le£torum alii Græce {ciunt , alii (quæ major turba eft) non item, Neutrorum accommodatam rationibus putabam verfionem fcrupulofè fcdulam, balbutientem & illautam, quæ jejuna fquallidis, intricata ÉÉ; ambigua confufioribus mutaret. Nam græce quidem doéti, fi queis cúpido infit indoÉ nofcendi Pachymerianæ di&tionis, longe id affequentur facilius graece ipfocontextu protinus vifendo , quam male-terfa intuendo ve! ut quodam fpeculo interpretamenti fefqui-barbari, latinitatem invitiffimam per omnia graecifimi veftigia Jutulento tramite raptantis, Caeterorum qui una freti latinæ linguæ peritia Έiftoriam hanc in manus fument, manifeftum eft non id votum aut deflinarum effe no&ium & labirynthorum ambagiofiScripti experimentum præfens capere, potius quam abfconditâ defoffaeque illic fidei geftarum vere rerum liquido lucidoque teftimionio doceri. Studui ergo, quo his obfecundarem, indagatum magno plerumque labore meo huju§ Scriptoris fenfum quam clariffime proponere; adeoque, ubi res pofceret, diftin&a e confufis , ex horridis nitida , plana e prayis, aperta ex zniginaticis reddere.

VII. Erunt tamen ( fcio ) quibus nec Fa&um nec Faéti Defenfio probabitur. Hi vero yel Oftracifmo me, licet, exterminent ; modo Teftae caulam adfcribant : Profcriptum Te volumur, quod tenebricofiffimum Scriptorem primo afpectu impel/igibilem fecerit. Sed meliora Venufinus auguretur e diverfo refponfans,

- ' . . ' Solventur rifu tabulæ, Tu miffur abibr. -* - Hor. Sat. I

Enimvero, fi mentem Scripti non affequitur , fi affingit aliena, fi noa repræ-jí.'" fentat quidquid fubeft, jure yapulet Interpres: Donec quidem latentia producit, involutâ exerit , obruta £ruit ; dum nucleum , fuccum intimum , meram me dullam fententiæ abftrufae fraéto extraétam Cortici, velut cibi co&i & conditi paratum legenti fercplum apponit ; finant ifti Morofi ferviri fui commodis & véreantur jdTdamnare, unde , nifi diffimulant , fe quoque ipfos juvari fentiunt. Nec eo tamen haec trahi yelim, quafi nufpiam offendifle me , arroganter. affeverem ; aut ubi meruerim, culpari abnuam. Unum deprecor : ne judicium præcipitetur : neve ad primam naevi fpeciem veru ac nigrum theta plagofus Cenfór expediat. Cognofcere prius ne gravetur in Gloffario & Notis, quæ me ad fic interprerandum caufæ impulerint. vel abfolvet , vel ignofcet, vel mitius forte caftigábit perfpe&a quid in re fit. Typographi menda ne imputentur mihi cur poftulem, quod ipfa ultro æquitas'largitur ? Ne multa graviaque intervenirent, cura eft non mediocri certatum: ne ulla vel levia irreperent vitare ultra humanam facultatem fuit. Index præcipuorum appenfus ad calcem Gbfervatiomum eft, cujus admonitu manu adjuvet qui adverterit, & benefa&ti 1ocum occupet. Qhronologicas Controverfias ( nam erant & hic nodi ejus generis digni yindice ) in JLibrum proprium fepofuimus, cui iriusrpor fuperjeétum eft : Specimen Sapienti£ Indorum Veterum. Liber tertio fuccedentium invicem Tranflationum Gradu , ex Indico, Perfico , Arabico, Græcus faétus, & velut tumc notiffimus Conftantinopoli, ab Imperatore ibi apud hunc noftrum concionante laudatus, quærendi fui neceffitatem impofuit haud aliter intelle&uris locum in quo memorátur, Inventus in locuplete talium Penu, Mufeo Illuftriffimi Allatii ejus benigna gratia yifus a me Latineque redditus, ejufdem judicio & hortatu cditus hic integer eft » non invenufta , ni fallor, peregrinitate placiturus.

Vale.

Facultas Praepofiti Generalis Societ. JESU;

vm Interpretationem Latinam Hifloriæ Græcæ Georgii Pachymeris fcri

ptam a P. Petro Poffino Sacerdote Soc. mofiræ, @* ab eodem ei adjunctos obfervatiomum Libros tres cum Appendice , aliquot ejufdem Societatis Theologi recognoverimt , @* in lucem edi poffe £.; , facultatem comcedimus, ut Typis mamdemtur, fi iis ad quos pertinet , ita videbitur , cujus rei gratia has litteras mamu noftra fubfcriptas , figilloque mofiro munitas damus. Romae 8. Julii 1 665. -

[merged small][ocr errors][merged small]

0. Archiep. Patrac. Pice[g. Imprimatur : - - - ' ... , . , Fr. Hyacinthus Libcllus S. Palatii Apoftolici Magifter

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
« IndietroContinua »